Welke nauwkeurigheid en capaciteit heb ik nodig?

Bereik en afleesbaarheid zijn de twee getallen die een weegschaal bepalen, en ze werken elkaar tegen. Zo kiest u ze allebei goed.

Afleesbaarheid is geen nauwkeurigheid

De afleesbaarheid d is de kleinste stap die het display toont: 0,1 mg, 1 g, 500 g. De nauwkeurigheid is hoe dicht de aanwijzing bij het werkelijke gewicht ligt, en die is altijd grover dan de afleesbaarheid: een weegschaal met d = 1 g kan best 2 of 3 gram afwijken. Wat de werkelijke afwijking is, staat in een kalibratiecertificaat; wat hij maximaal mag zijn bij een geijkt instrument, bepaalt de klasse.

Begin bij de kleinste weging

Bepaal het kleinste gewicht of het kleinste verschil dat voor u nog iets betekent. Een weging is pas bruikbaar als dat kleinste gewicht een flink aantal stappen van de afleesbaarheid beslaat: bij een verschil van tien stappen is een fout van een stap al tien procent. Vuistregel: het kleinste dat u weegt moet minstens honderd stappen zijn, en voor een nauwkeurige inweeg duizend. Wie 5 gram wil afwegen met een fout onder een procent heeft dus een afleesbaarheid van hoogstens 0,01 g nodig. Bij een geijkte weegschaal ligt er bovendien een harde grens: onder Min, in klasse III twintig keer de ijkwaarde, is de weging niet geldig.

Dan het zwaarste

Het zwaarste dat u weegt, inclusief bak, kist of pallet, plus tien tot twintig procent, is uw bereik. Verder gaat u niet, want bereik kost afleesbaarheid: een fabrikant bouwt in een gegeven prijsklasse een weegschaal met een vast aantal stappen, meestal tussen de 3.000 en 30.000. Een tafelweegschaal van 6 kg heeft dan 1 gram, dezelfde van 30 kg 5 gram. Kunt u het kleinste en het zwaarste niet in een weegschaal kwijt, kies dan een meerbereikweegschaal die onderin fijner afleest, of twee weegschalen.

Een tabel om mee te beginnen

U weegt	Kleinste	Zwaarste	Afleesbaarheid	Categorie
monsters in het lab	10 mg	200 g	0,1 mg	analysebalans
grondstoffen, recepten	1 g	3 kg	0,01 g	precisiebalans
porties, verkoop aan de toonbank	50 g	15 kg	2 tot 5 g	winkelweegschaal
onderdelen tellen	2 g per stuk	6 kg	0,1 g	telweegschaal
dozen, pakketten	500 g	60 kg	10 tot 20 g	pakketweegschaal
pallets	20 kg	1.500 kg	200 tot 500 g	palletweegschaal
big bags, kisten, vaten	50 kg	3.000 kg	500 g tot 1 kg	vloerweegschaal

Wat nog meer meetelt

Stabiliteit: een balans die op een trillende tafel staat is nooit zo goed als zijn afleesbaarheid. Temperatuur: een laboratoriumbalans heeft een half uur nodig om na inschakelen op temperatuur te komen. Tarra: een zware bak eet bereik op. Tocht: een analysebalans zonder windscherm wijst nooit stil. Kies daarom niet alleen een getal maar ook een plek, en laat ons meekijken: bel of mail met wat u weegt, hoe klein en hoe zwaar.

Veelgestelde vragen

Hoeveel kg moet mijn weegschaal kunnen wegen?

Het zwaarste dat u ooit weegt, met bak of pallet erbij, plus tien tot twintig procent. Meer bereik dan dat kost afleesbaarheid zonder dat u er iets voor terugkrijgt.

Wat betekent d = 0,1 g?

Dat het display in stappen van 0,1 gram aanwijst. Het zegt niet dat de weegschaal op 0,1 gram nauwkeurig is; die afwijking staat in het kalibratiecertificaat.

Wat is een meerbereikweegschaal?

Een weegschaal die onderin het bereik fijner afleest dan bovenin, bijvoorbeeld 1 g tot 6 kg en 2 g tot 15 kg. Handig als u klein en groot met dezelfde weegschaal weegt.

Kan ik met een vloerweegschaal van 3 ton een doos van 2 kg wegen?

Hij wijst iets aan, maar in stappen van 500 g of 1 kg; dat zegt over 2 kg vrijwel niets. Voor dozen hoort een pakketweegschaal ernaast.